LOLITA (1997) - BI KỊCH TÌNH YÊU HAY NHỮNG ÁM ẢNH TỘI LỖI

Chuyển thể từ tác phẩm văn học nổi tiếng cùng tên của tác giả Vladimir Nabokov, phiên bản điện ảnh Lolita (1997) đã gợi lên những khung hình tuyệt đẹp nhưng đầy bức bối về mối tình tội lỗi của một giáo sư độ tuổi trung niên với Lolita- một cô bé mới 12 tuổi.

• Quốc gia: Hoa Kỳ, Pháp.

• Đạo diễn: Adrian Lyne

• Thể loại: Chính kịch.

• Thời lượng: 137 phút

Tình yêu mù quáng hay chỉ là những ảo mộng về bóng hình thanh xuân…

Được “đóng thùng” trong cái mác giáo sư văn học Pháp cô đơn và lãng mạn, Humbert luôn thể hiện bản thân là một quý ông trung niên lịch lãm, tử tế và chừng mực, vậy nhưng đằng sau vẻ gọn gàng tinh tế ấy là những khao khát và ám ảnh về một bóng hình thanh xuân. Năm 14 tuổi, Humbert quen biết và yêu đương vụng trộm cùng cô gái cùng lứa tên Annabel. Sự canh chừng sát sao từ gia đình khiến những cuộc hẹn hò của đôi trẻ chỉ lướt qua nhanh chóng, nhưng những động chạm cùng khát khao mãnh liệt về cơ thể đối phương đã trở thành nỗi ám ảnh mãi không thể phai trong lòng chàng trai trẻ, nhất là khi cô gái đột ngột ra đi bởi căn bệnh quái ác. Humbert đã mang theo mình những ẩn ức tình dục đó đi qua bao năm tháng tuổi trẻ và có lẽ sẽ là hết cuộc đời cho đến khi ông gặp được Lolita – cô con gái riêng 12 tuổi của bà chủ trọ (và sau này là vợ ông).

Lolita là tình yêu hay chỉ là mộng ước thanh xuân của Humbert?

“Lolita, ánh sáng của đời tôi, ngọn lửa nơi hạ bộ của tôi. Tội lỗi của tôi, tâm hồn của tôi. Lo-lee-ta: đầu lưỡi lướt xuống ba bước nhỏ dọc vòm miệng, khẽ đập vào răng ba tiếng. Lo. Li. Ta. Buổi sáng, em là Lo, ngắn gọn là Lo thôi, đứng thẳng cao một mét bốn mươi sáu , chân đi độc một chiếc tất. Mặc quần thụng trong nhà, em là Lola. Ở trường học, em là Dolly. Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm, em là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi, bao giờ em cũng là Lolita.”

Thiếu nữ Dolores Haze xinh đẹp với đôi mắt xanh cuốn hút cùng làn da trắng ngọt ngào đang ở độ tuổi ham muốn được tìm hiểu về cơ thể, về tình yêu và cả tình dục, vậy nhưng việc bố mất sớm và sống cùng một người mẹ phóng khoáng (người mà nhanh chóng “thả thính” Humbert từ những phút đầu gặp mặt) khiến cô bé không được giáo dục nhiều về giới tính, cô thể hiện sự nổi loạn thông qua phong cách ăn mặc mát mẻ không phù hợp với lứa tuổi, lối sống tùy tiện dù có người lạ trong nhà và những trận cãi cọ với mẹ. Vậy nhưng Lo không phải một cô bé ngây thơ như vẻ ngoài, em nhanh chóng nhận ra những ánh nhìn thèm khát từ Humbert và lợi dụng ông ta để thỏa mãn những nhu cầu về cả vật chất lẫn tinh thần của bản thân.

Ngay từ những phút giây đầu tiên nhìn thấy cô bé Lolita trong sân vườn với bộ váy ướp nhẹp bám sát vào cơ thể mơn mởn , Humbert đã không kiểm soát được ánh mắt si mê của mình. Ông tìm thấy dáng hình của tình đầu trong Lo, say đắm vẻ đẹp thiếu nữ đang trổ sắc. Vậy nhưng thứ tình cảm ấy có thực sự là tình yêu hay chỉ là những ám ảnh thưở trẻ? Với tôi, sẽ không có Lolita nếu như không có Annabel (mà đến chính Humbert cũng thừa nhận điều đó), những cảm xúc chưa được thỏa mãn thời niên thiếu đã tạo nên một vùng ký ức trong Humbert, dẫn dắt ông theo đuổi một bóng hình thiếu nữ. Thế nhưng dễ dàng nhận ra, ngoài Lolita, Humbert chưa từng thể hiện những cảm xúc kỳ lạ với bất kì bé gái nào.

hình tượng Lolita khó phai trong lòng khán giả

Vậy nên đối với ông, Lo không chỉ là bóng hình thanh xuân mà còn là tình yêu mà ông khao khát, là điều thiêng liêng mà ông tôn thờ. Để được gần gũi Lo, ông chấp nhận kết hôn với mẹ em, lén lút ngắm nhìn em trong chiếc phòng đối diện, hít hà mùi hương từ tủ quần áo em, tận hưởng những động chạm đầy khiêu khích của em. Mọi cảm xúc và khao khát thầm kín ấy chỉ được giấu trong cuốn nhật ký cho đến khi vợ ông qua đời, và ông nghiễm nhiên trở thành người giám hộ chính thức của Lolita trong vai trò "bố".

Sự ra đi của bà Haze như một chiếc chìa khóa mở ra cuộc đời mới cho Humbert, cơ hội được chung sống công khai với Lo. Cả hai nhanh chóng vượt qua rào cản tội lỗi để thoả mãn những khát khao thầm kín với nhau. Từ đây, khán giả càng nhận ra rõ ràng hơn kẻ “cầm chuôi” trong mối quan hệ tội lỗi này.

Ai là nô lệ của ai…

Hẳn những ai chưa xem, chưa đọc hoặc mới chỉ lướt qua tác phẩm này đều sẽ nhận định Humbert là một kẻ biến thái chỉ chăm chăm lợi dụng những cô thiếu nữ ngây thơ. Nhưng chỉ khi bước vào thế giới ấy, ta mới nhận ra gã giáo sư thông minh này thực chất chỉ là một con rối, một nô lệ luôn sẵn sàng phục tùng người chủ nhân tên Lolita.

Tuy mới 12 tuổi, Lo đã thể hiện sự quái đản, bướng bỉnh từ ngay những phút đầu gặp mặt. Cô dường như nhận ra những khao khát của Humbert, rồi từ đó châm dần ngọn lửa dục vọng trong ông ngày qua ngày. Những bộ đồ thiếu vải bó sát không phù hợp với lứa tuổi, những động chạm quá phận đầy kích thích, nụ hôn nồng cháy bất ngờ trước giây phút chia tay và cao trào nhất là những khiêu khích và chủ động trong đêm đầu tiên hai người ngủ chung, tất cả đã dẫn dắt Humbert vốn khôn ngoan trở thành một gã điên tình. Nên nhớ Humbert đã giấu được cái niềm yêu thích bệnh hoạn của mình suốt bao năm, cho đến khi Lolita xuất hiện.

Ai mới là nô lệ của ai?

Vậy Lolita có yêu Humbert không? Thật đau đớn là không. Cô gọi mời Humbert chỉ vì sự yêu thích nhất thời với đàn ông trưởng thành, rồi sau đó coi ông như một tên nô lệ thoả mãn nhu cầu về cả vật chất lẫn tinh thần. Lẳng lơ, lăng nhăng, bừa bộn và giỏi bòn tiền, Lolita đã thành công vắt cạn sức sống của Humbert, khiến ông phát điên vì cô nhưng chẳng thể rời tay. Có lẽ khán giả sẽ chẳng thể quên phân cảnh Humbert trở về phòng nghỉ và nhận thấy những dấu hiệu của gã đàn ông khác, ông ta trở nên điên cuồng, giận dữ và bất lực. Bất chấp vẻ mặt đau đớn cùng những câu hỏi đầy xót xa về “kẻ thứ ba” của Humbert, Lolita thản nhiên và vui vẻ nhận lấy những khoái cảm mà tình dục đem lại. Sự đối lập từ hai nhân vật đã tạo ra một cảnh quay đầy ấn tượng và đau đớn. Sau tất cả, những gì Humbert nhận được chỉ là lời khẳng định chưa từng yêu ông của chính nữ thần trong lòng ông.

…Điểm cộng lớn trong diễn xuất

Lối diễn xuất ấn tượng của Jeremy Irons (Humbert Humbert) và nàng thơ Dominique Swain (Lolita) đã góp công rất lớn cho thành công của tác phẩm. Một gã giáo sư với bề ngoài nhã nhặn, cấm dục nhưng lại đem một ánh mắt si mê cuồng nhiệt lên trên một cô bé đáng tuổi con mình và một cô thiếu nữ với những nét đẹp tự nhiên, lẳng lơ nhưng đầy cuốn hút. Thành công của vai diễn Lolita lớn đến mức trở thành cái bóng mà nữ diễn viên khó vượt qua dẫu đã gần 20 năm.

Hai diễn viên chính góp phần tạo nên thành công của bộ phim

Tuy chưa thể lột tả được lối hành văn đỉnh cao của tác giả tiểu thuyết Vladimir Nabokov nhưng đạo diễn Adrian Lyne đã thành công xây dựng các nhân vật ấn tượng và hiện thực hoá mối quan hệ tình cảm tội lỗi của giáo sư Humbert và cô thiếu nữ Lolita một cách sống động và đầy nghệ thuật. Đến tận những năm 2022 này, phong cách thời trang táo bạo cùng những thước phim về sự tươi mới của “tiểu nữ thần” Lolita vẫn mãi là huyền thoại trong điện ảnh thế giới.

Linh Trang